Aleksandar Nikitović: Spartu si naslijedio: ukrasi je

Političko učenje Edmunda Berka označio sam zbirnim imenom kao filosofiju nasleđa. U najznačajnijem Berkovom djelu Razmišljanja o revoluciji u Francuskoj nalazimo važan stav koji kao osnovno načelo određuje njegovu političku filosofiju, i on glasi: „Sklonost da se sačuva i sposobnost da se unapredi, čini državnika po mojoj meri“. Od posebnog je značaja kontekst u kome Berk objašnjava svoje načelo: „Moguće je da čovek koji je ispunjen toplim i misaonim čovekoljubljem poželi da je njegovo društvo drugačije konstituisano, ali dobar patriota, i pravi političar, uvek razmišlja o tome kako da na najbolji način iskoristi materijal koji postoji u njegovoj zemlji“.

Ovaj kontekst u kome Berk određuje svoje osnovno načelo istovremeno upućuje i na nedvosmislenu kritiku filosofije prosvetiteljstva koja polazi od praznog lista hartije, ali i daje pozitivno određenje filosofije nasleđa. Slikovitiju predstavu načela svog političkog učenja Berk je dao navođenjem stare izreke: Spartu si naslijedio: ukrasi je (Spartum nactus es: hanc exorna). Na ovaj način Berk zapravo hoće da u najizoštrenijoj formi razrješi složeno pitanje odnosa starog i novog, odnosno protivrječnost koju stvaraju krajnosti „apsolutnog uništenja“ i „nepromjenljivog postojanja“. Prosvetitelji su istakli zahtjev da stari poredak mora biti „apsolutno uništen“, a predstavnici starog poretka zagovarali su stav „nepromjenljivog postojanja“.

U čemu se sastoji duboko značenje pravila o Sparti? Sparta je sinonim za dobro uređenu tradicionalnu državu, tako da je zapravo riječ o pravilu koji se odnosi na samu državu. Odbacujući filosofiju neispisane hartije Berk ne odlazi u drugu krajnost, već smatra da je sasvim razumljivo da čovjek razmišlja o tome kako da unaprijedi svoju zemlju, i kako da unese promjene koje mogu da poboljšaju društvene odnose. Ali ono što svaki državnik u tom slučaju mora da radi, jeste da podrobno vodi računa o nasleđu koje postoji u njegovoj zemlji.

Aleksandar (Danilo) Nikitović, rođen je 12. 12. 1967. godine u Baru. Diplomirao je 1993. godine na Odeljenju za filozofiju Filozofskog fakulteta u Beogradu. Postdiplomske studije, smer Istorija filozofije, upisao 1993. godine. Tokom 1995-1996. godine radio je kao istraživač u Institutu za filozofiju Filozofskog fakulteta u Beogradu. Od 1996. godine radi u Institutu za filozofiju i društvenu teoriju u Beogradu. Magistarski rad Platonovo političko učenje odbranio 1998. godine na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Doktorirao je 2011. godine na Filozofskom fakultetu u Beogradu odbranom disertacije Tradicionalizam i moderna subjektivnost (Prosvetiteljstvo i konzervativizam Edmunda Berka). Učestvovao u naučnoistraživačkim projektima u Institutu za filozofiju i društvenu teoriju: 1. “Individualni i kolektivni identitet u postkomunizmu“, 2. „Prosvećenost u evropskom, regionalnom i nacionalnom kontekstu: istorija i savremenost“ i 3. „Politike društvenog pamćenja i nacionalnog identiteta: regionalni i evropski kontekst“.