Jelena Simić: Rodne varijacije – u susret priznavanju pravnih posledica ‚‚promene pola‚‚ u Srbiji

Novija antropološka i istorijska istraživanja polnih i rodnih varijacija, naročito od devedesetih godina XX veka, pokazala su da dihotomni sistem pola/roda nije univerzalan i da širom sveta i u različitim vremenima postoji mnoštvo različitih kulturnih odgovora na činjenicu da se neke osobe ne uklapaju u binarnu podelu, tj. da prevazilaze uobičajene kategorije muškog i ženskog. Rod osobe određuje se po njenom rođenju i postaje, sociološki i pravno gledano, činjenica od koje zavise brojna druga prava jedne osobe tokom njenog života. Međutim određeni, ne tako veliki broj ljudi, ima problem da se identifikuje sa polom dobijenim na rođenju. Problem nastaje jer njihov unutrašnji, lični doživljaj roda, nije u skladu sa rodom koji su dobili rođenjem. Ove osobe nazivaju se transrodne ili transseksualne osobe. Ovaj problem mogu imati i tzv. interseks osobe koje su rođenjem dobile psihološke i fizičke karakteristike oba pola (i muškog i ženskog), te se kao takvi ne mogu svrstati ni u jedan ni u drugi pol, već kao interseks osobe stoje između oba pola. Do pre tri godine, transpolne osobe su bile potpuno nevidljive u pravnom sistemu Republike Srbije i njihov položaj, prava i obaveze nisu bili regulisani nijednim jedinim propisom iako, gotovo svakodnevno, trpe visok stepen diskriminacije, netolerancije i otvorenog nasilja. Na ovom predavanju predstaviću kojom se brzinom menjaju međunarodni standardi po pitanju pravnog položaja trans* osoba, predstaviću položaj trans* osoba u Srbiji i otvoriti moguće etičke dileme po pitanju odstupanja od postojeće kulturne predstave o dva korelirajuća roda, muškom i ženskom.

Jelena Simić (Univerzitet u Beogradu, Univerzitet Union) je docentkinja na Pravnom fakultetu Univerziteta Union u Beogradu. Osnovne studije završila je na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu, dok je magistarske i doktorske studije završila na Pravnom fakultetu Univerziteta Union u Beogradu. Usavršavala se u Nemačkoj na Freie Universität Berlin a položila je i pravosudni ispit. Jelena je dugogodišnja saradnica Centra za unapređivanje pravnih studija (CUPS), na kojem je učestvovala kao istraživač na brojnim projektima vezanim za oblast ljudskih prava, uključujući projekte stručnog usavršavanja sudija, tužioca, advokata, lekara i novinara na temu zaštite ljudskih prava. Jelenina oblast naučno-istraživačkog rada vezuje se za zdravstveno pravo, ljudska prava i bioetiku, kao i za osnove građanskog i privrednog prava. Članica je Svetske organizacije za medicinsko pravo. Radila je kao konsultantkinja za Evropsku komisiju i OEBS.