Bogoljub Šijaković: Lica i naličja rata

Tokom 2015. godine IFDT organizuje ciklus predavanja pod nazivom „Pravoslavlje i rat“. Na tu temu s različitih aspekata govoriće poznavaoci iz Srbije, Crne Gore i Republike Srpske, kao i gosti iz Ruske Federacije, Grčke, Rumunije i Bugarske. Autorizovana predavanja će početkom 2016. biti sakupljena i objavljena u zborniku. Takođe, planira se da 2016. Institut bude organizator i domaćin naučnog skupa na temu „Pravoslavlje i rat“.

Teme: rat i intelektualci; ratna upotreba medija: „istina“ i strukture moći; rat i moral; rat i racionalnost; „pravedni rat“ i kauzalizacija rata; pacifizam; biti hrišćanin u ratu.

Osim predavača, na otvaranju će govoriti i urednici ciklusa, pukovnik u penziji dr Borislav Grozdić (Vojna akademija u Beogradu) i prof. dr Jovan Babić (Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu).

O ciklusu „Pravoslavlje i rat“

Centralni etički problem borbe između dobra i zla je trajno otvoreno pitanje, koje u svakom istorijskom trenutku traži autentične odgovore. Živimo u svetu sveopšte duhovne pustoši u kom se neskriveno propagira kult nasilja i otimačkog vlastoljublja, a pred slepom fizičkom silom odbacuje bezmalo svako moralno načelo. Rat danas nije samo sveprisutna činjenica, već i jeziva pretnja kao svetska kataklizma. Za hrišćane problem rata i pitanja o njemu nisu ni novi ni nepoznati, ali su svakako potrebna i savremena preispitivanja, kao i odgovori na neke nove fenomene.

Kao da se ponovo otvara i nameće poznata dilema, koju je još Ivan Iljin dovoljno duboko i argumentovano razrešio: može li čovek koji teži moralnom savršenstvu da se suprotstavlja zlu silom i mačem; s druge strane, može li čovek koji veruje u Boga, koji prihvata Njegov svet i svoje mesto u svetu, da se ne suprotstavlja zlu mačem i silom? U preispitivanju vladajućih ideja u etici rata i mira, postavlja se pitanje kako se u pravoslavlju razrešava suprotnost između neophodnosti ubistva u ratu i apsolutne zabrane ubistva u Bibliji, zatim suštinskog prevladavanja zla i odbrane sveta od zla, odnosno može li se u pravoslavlju naći čvrsto moralno uporište za orijentaciju u savremenom zaraćenom svetu.

Bogoljub Šijaković (1955) diplomirao je (1981), magistrirao (1986) i doktorirao (1989) filosofiju. Profesor je filosofskih disciplina na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, kao i antičke filosofije na Filosofskom fakultetu u Nikšiću. Od jeseni 2000. do kraja 2002. bio je ministar vera u Vladi SR Jugoslavije, a od jula 2008. do marta 2011. ministar vera u Vladi Republike Srbije.
Objavio je knjige: Mythos, physis, psyche: Ogledanje u predsokratovskoj „ontologiji“ i „psihologiji“ (1991), Zoon politikon: Primjeri iz lične legitimacije (1994), Hermesova krila (1994), Amicus Hermes: Aufsätze zur Hermeneutik der griechischen Philosophie (1996), Istorija, Odgovornost, Svetost (1997), Kritika balkanističkog diskursa: Prilog fenomenologiji „drugosti“ Balkana (2000), Bibliographia Praesocratica: A Bibliographical Guide to the Studies of Early Greek Philosophy in its Religious and Scientific Contexts with an Introductory Bibliography on the Historiography of Philosophy (2001), Between God and Man: Essays in Greek and Christian Thought (2002), Pred licem Drugog: Fuga u ogledima (2002), A Critique of Balkanistic Discourse: Contribution to the Phenomenology of Balkan ‘Otherness’ (2004), Ogledanje u kontekstu: O znanju i vjeri, predanju i identitetu, crkvi i državi (2009), La critique du discours balkanistique: Contribution à la phénoménologie de l’«altérité» des Balkans (2010), Univerzitet i srpska teologija: Istorijski i prosvetni kontekst osnivanja Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta u Beogradu: Istraživanja, dokumentacija, bibliografija (2010, koautor Al. Raković), Briga za Žrtvu: Pamćenje Imena i Spomen Srpske Žrtve (2011), Bibliografija časopisa „Luča“ (1984-2005) (2011), Mit i filosofija: Ontološki potencijal mita i početak helenske filosofije. Teorije mita i helensko mitotvorstvo: Bibliografija (2012), O patnji i pamćenju: Izabrani „antropološki“ eseji (2012), Istorija : Nasilje : Teorija: Izabrani „istoriosofski“ eseji (2012), Prisutnost transcendencije: Helenstvo, Hrišćanstvo, Filosofija istorije (2013), The Presence of Transcendence: Essays on Facing the Other through Holiness, History and Text (2013), The University and Serbian Theology: The Historical and Educational Context of the Establishment of the Faculty of Orthodox Theology in Belgrade (2014, koautor Al. Raković), Kritika balkanističeskogo diskursa: K fenomenologii „drugosti“ Balkan (2015).
Pored toga, objavio je oko 300 studija, članaka, bibliografija, recenzija i prikaza u domaćoj i stranoj periodici i zbornicima na srpskom, nemačkom, engleskom, francuskom, ruskom, italijanskom, slovenačkom i bugarskom. Priredio je oko 40 stručnih tematskih zbornika. Urednik je nekoliko stručnih periodičnih publikacija: časopisa za filosofiju i sociologiju Luča (Nikšić, od 1992. do 2006. glavni i odgovorni urednik), revije Ovdje (Podgorica, 1989-2003), Filosofskih studija (Beograd, 1991-1992), Otačnika (Vrnjačka Banja 1996-1998), Bogoslovlja (Beograd, 2005-2010), Teoloških pogleda (Beograd, od 2008), osnivač je i glavni urednik međunarodnog časopisa Philotheos (International Journal for Philosophy and Theology, izlazi od 2001), kao i periodičnih publikacija Bibliografija srpske teologije (od 2009) i Bibliografija srpske filosofije (od 2011), član je (od 2004) međunarodne redakcije Arhiva za srednjovjekovnu filosofiju i kulturu (Archiv für Mittelalterliche Philosophie und Kultur); rukovodi projektom „Srpska teologija u dvadesetom veku“ i uređuje istoimeni zbornik (od 2007); autorski je urednik filosofske biblioteke Aletheia. Objavio je nekoliko desetina prevoda stručnih tekstova sa nemačkog, engleskog, ruskog i grčkog.