Milan M. Ćirković: Posmatrački selekcioni efekti i globalni rizici

U ovom predavanju, skiciraću neke od skorašnjih rezultata u izgradnji sintetičke slike globalnih katastrofičkih rizika, kao i njihovog ekstremnog podskupa, egzistencijalnih rizika. Nekoliko faktora izdvajaju globalne katastrofičke rizike kao naročito interesantno i slabo istraženo polje: pre svega neprimenljivost klasične statističke analize rizika na tako velike događaje (“crne labudove” u terminologiji N. N. Taleba), snažni posmatrački selekcioni efekti prisutni u istorijskom zapisu (efekat “antropičke senke”), duboko pogrešne kriptoinduktivističke predrasude o ovoj temi, kao i brojne kognitivne neobjektivnosti koje zamagljuju sliku ovog, očigledno najznačajnijeg problema pred kojim se nalazi čovečanstvo. U predavanju ću skicirati savremenu taksonomiju globalnih katastrofičkih i egzistencijalnih rizika, analizirati nekoliko karakterističnih primera i pokazati zbog čega studije i menadžment globalnih rizika nisu već duže vreme nikakav akademski luksuz, već bez konkurencije najozbiljnije pitanje današnjice od kojeg zavisi opstanak bilo kojih vrednosti, praktično nezavisno od etičkog sistema koji prihvatamo.

Milan M. Ćirković je naučni savetnik Astronomske opservatorije u Beogradu (Srbija), vanredni profesor na Departmanu za fiziku Univerziteta u Novom Sadu (Srbija) i istraživački saradnik Instituta za budućnost čovečanstva pri Filozofskom fakultetu Oksfordskog univerziteta (Velika Britanija). Odbranio je doktorat iz fizike na Državnom univerzitetu Njujorka u Stoni Bruku (SAD) 2000. godine, gde je prethodno magistrirao iz geo-nauka 1995. godine. Njegovi glavni istraživački interesi su u oblastima astrobiologije (Galaktička nastanjiva zona, SETI), analize rizika (globalni katastrofički rizici, epistemologija rizika) i filozofije nauke (antropička načela, filozofija fizike, studije budućnosti). Ko-uredio je antologiju Global Catastrophic Risks (Oxford University Press, Oxford, 2008), koja je pozitivno ocenjena i predstavljena u brojnim svetskim naučnim glasilima, uključujući Nature i Science. Autor je prvog udžbenika iz vangalaktičke astronomije na južnoslovenskim jezicima (Uvod u vangalaktičku astronomiju, Univerzitet u Novom Sadu, Novi Sad, 2008). Objavio je do sada 3 monografije (najnovija je The Astrobiological Landscape, Cambridge University Press, Cambridge, 2012) i oko 200 naučnih, stručnih i preglednih radova u istraživačkim časopisima i zbornicima, kao i preko 100 popularno-naučnih i novinskih tekstova. Preveo više naučno-popularnih knjiga, uključujući naslove Ričarda Fajnmena i ser Rodžera Penrouza.