Razgovor o knjizi Irine Deretić Platonova filozofska mitologija

„Platonova filozofska mitologija“
(Zavod za udžbenike, 2014)

 

Učestvuju Milo Lompar, Časlav Koprivica, Aleksandar Petrović, Srđan Damnjanović, Boris Bratina, Nikola Tanasić, Aleksandar Kandić i autorka.

Monografija Platonova filozofska mitologija sistematski i kritički preispituje filozofski karakter i vrednost Platonovog mitotvoračkog mišljenja, kao i njegove raznorodne implikacije i reperkusije na Platonovu filozofiju u celini. Polazeći od njegove kritike homerovsko-hesiodovske mito-pojetske tradicije, autorka pokazuje da je Platon prvi mislilac koji je došao do sistematsko-teorijskih uvida o epistemičkoj (prevashodno istinitosnoj), psihološko-pedagoškoj, farmakološkoj i filozofskoj ulozi mitova. Platonove kritičko-teorijske refleksije čine osnovu i za projekt njegove „nove“ filozofske mitologije, koja se od stare razlikuje i po tome što je rukovođena strogim zahtevima istinitosti našeg pripovedanja o prirodi „božanskōg“.

Prema originalnoj klasifikaciji njegovih mitova, na etiološke, erotske i eshatološke, autorka, polazeći od određenog interpretativnog stanovišta, reflektovanog i primerenog samoj materiji, kritički preispituje, prvo, Platonove plauzibilne poteze o postanku kosmosa, čoveka i drugih „rodova smrtnika“, potom psihološku osnovu ljudske erotike, da bi, najzad, razmatrala njegova neraskidivo povezana etička i kosmološko-metafizička shvatanja o prirodi odnosa duše, tela i kosmosa. Njena promišljanja okončavaju se Platonovom alegorijom o pećini, poznatijom kao „mit“ o pećini, koji autorka interpretira iz više različitih, međusobno uskladivih interpretativnih pravaca.

 Irina Deretić je doktor nauka i docent na Odeljenju za filozofiju, Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu i rukovodilac projekta „Istorija srpske filozofije“. Težišta njenog istraživanja jesu antička filozofija, filozofska hermeneutika, srpska filozofska baština, Hegelova filozofija, etika vrline, bioetika, odnos književnosti i filozofije itd. Bila je 2007. i 2008. gostujući predavač na Univerzitetu Fridrih Šiler u Jeni, gostujući profesor na Univerzitetu u Upsali (2011), a 2012. i 2014. održala je niz predavanja na Univerzitetu u Vladimiru i Moskvi. Objavila je četiri knjige na srpskom jeziku, priredila je tri obimna toma o srpskoj filozofiji. Objavila je i 100 rasprava, ogleda, eseja i osvrta na nekoliko jezika. Član je više stručnih srpskih i međunarodnih udruženja, njihovih izvršnih odbora, kao i uredništva u odborima međunarodnih izdavačkih kuća.