Miljana Milojević: Uloga modela u kognitivnoj nauci

U trenutku uspostavljanja kognitivnih nauka kao posebne discipline, kompjutacionizam je bio viđen kao standardna pretpostavka o prirodi kognitivnih procesa. Uz pojavu dinamičkih modela različitih kognitivih procesa javilo se i filozofsko pitanje da li je priroda kognitivnih procesa dinamička ili kompjutaciona i kakav je međusobni odnos između kompjutacionizma i dinamicizma kao opštih pristupa u proučavanju kognicije.

Ovaj odnos je potom najčešće simplifikovano određivan bilo kao odnos sukobljenih stanovišta sa različitim ontološkim obavezama, bilo kao odnos trivijalno kompatibilnih različitih eksplanatornih okvira bilo kao asimetričan, uz pretpostavku da samo određene vrste kompjutacionizma mogu da pruže objašnjenje prirode kognicije, dok dinamička objašnjenja pružaju samo opise nekih regularnosti. Takvi pojednostavljeni i međusobno nespojivi odgovori na pitanje o odnosu ovih stanovišta i njihovoj ulozi u objašnjenju kognicije nastali su uglavnom svođenjem čitavih grupa različitih modela na dva opšta tipa, pri tom često ne slažući se povodom toga koji su to tipovi.

Cilj je da se ovi odgovori preispitaju uvođenjem nove perspektive koja ne ograničava pozicije tako što im pripisuje jedinstvene ontološke i eksplanatorne obaveze, već ih posmatra kao pozicije čija je suštinska uloga pružanje okvira za različite pretpostavke ovog tipa. Ovakav pristup će omogućiti da se utvrdi pod kojim je uslovima moguće dati bilo koji od navedenih odgovora i koji od njih se može utvrditi kao najplauzibilniji.

Miljana Milojević je docent na Odeljenju za filozofiju Filozofskog fakulteta u Beogradu. Oblasti njenog interesovanja i stručne specijalizacije jesu filozofija kognicije, filozofija duha i filozofija jezika. Više puta je bila gost na Institutu za kognitivne nauke u Osnabriku, gde je vršila istraživanja na temu proširene kognicije, a kao mladi istraživač bila je i na kratkom istraživačkom boravku na Univerzitetu u Gracu. Dobitnik je više stipendija od kojih se izdvajaju stipendije DAAD, WUS i Vlade Donje Saksonije. Učestvovala je u radu više letnjih školi i radionica (CEU, Institut Jean Nicod, UvA itd.), međunarodnih konferencija (Belefeld, Bohum, Rijeka itd.), a objavila je i prevela veći broj stručnih radova iz različitih oblasti filozofije.