Loading Događaji

« All Događaji

  • Ovaj događaj je prošao.

Eliezer Papo: Borba, smijeh i preživljavanje: partizanska hagada – jedina jevrejsko-španska parodija na pashalnu hagadu, nastala na jugoslovenskoj slobodnoj teritoriji u vrijeme Holokausta

23. novembra 12:00 - 14:00

Kao i kod drugih tradicionalnih etno-konfesionalnih skupina, i kod sefardskih Jevreja je sve do Holokausta primarna grana parodije bila parodija sakra. Imajući u u vidu hebreo-centričnost jevrejske svete literature, nije začuđujuće što je Pashalna agada, kao jedan od rijetkih liturgijskih tekstova koji se u cjelini izvodio i na narodnom, jevrejsko-španskom jeziku, kako bi se obezbijedilo učešće žena i djece u centralnom godišnjem kučnom obredu, postala omiljeni hipotekst sefardskih parodista. Danas je poznato stotinjak pashalnih parodija na jevrejsko-španskom jeziku. Većina je nastala tokom druge polovine 19. i prve polovine 20. stoljeća, prvenstveno Balkanu, ali i u Tel-Avivu, Nju-Jorku, Kurasau i Beču. Jedna od najnesvakidašnjijih sefardskih pashalnih satira je je Partizanska agada Šaloma Šanija Altarca, nastala na slobodnoj jugoslovenskoj teritoriji, u Kordunu, Lici i Baniji 1944. godine. Dok su ostale sefardske parodije na Pashalnu agadu bile prvenstveno tekstualnog karaktera, objavljivane kao praznični dodaci humorističkim sefardskim listovima, i bile namijenjene za pojedinačno čitanje „u sebi“, dotle je Šanijeva Partizanska agada zapravo, stendap komedija.

Njen tvorac je partizanski borac zadužen za kulturni rad sa borcima i pozadinom (jevrejskim izbjeglicama i lokalnim civilima na slobodnoj teritoriji). Utoliko, njegova agada sadrži i srpsko-hrvatske pasuse (koji su se obraćali i jevrejskoj i nejevrejskoj publici), osim očekivanih jevrejsko-španskih. Ovi potonji, međutim, imali su, pored satirične funkcije, i didaktičku: da poduče jevrejske civile na slobodnoj teritoriji da ih Saveznici nikada neće evakuisati u južnu Italiju, te da nerealne nade zamijene praktičnijim uklapanjem u život na oslobođenoj teritoriji. Pred nama je dakle jedinstven i neponovljiv performativni tekst iz vremena Holokausta, koji govori o Holokaustu na jedan karnevaleskni način. Kao da sve do sada rečeno nije dovoljno neobično, Partizanska agada je poslije rata postala i nezvaničnim dijelom zvanične kolektivne pashalne večere u Jevrejskoj opštini Sarajevo. Razlozi koji su naveli malobrojne bosanske Jevreje koji su preživjeli NDH teror da se Holokausta sjećaju upravo kroz jedan humoristički tekst može se razumjeti samo u kontekstu želje za uspostavljanjem protivteže mitologizirajućem SFRJ narativu o Holokaustu, u kome su se gubili stvarni ljudski obrisi pojedinačnih žrtava.

Dr Eliezer Papo je viši predavač na odeljenju za hebrejsku književnost Univerziteta Ben-Gurion u Negevi i predsednik Centra za ladino kulturu Moše David Gaon na istom univerzitetu. Predsednik je “Sefarade – Društva za sefardske studije”, međunarodnog profesionalnog udruženja naučnika koji su posvećeni sefardskim studijama, kao i glavni urednik časopisa El Prezente – Journal for Sephardic Studies. Dr Papo je i predstavnik Izraelske Akademije u Savetu nacionalne uprave za ladino kulturu, kao i član izvršnog odbora potonjeg tela.

Istraživanja dr Papa usredsređuju se na usmenu književnost uopšte i sefardsku književnost (usmenu i pisanu, rabinsku i svetovnu) posebno. Trenutno rukovodi istraživačkim projektom Annotated Edition of the Ladino Text of Magriso’s Mecam Locez on Exodus, Leviticus and Numbers, accompanied by Transcription, English Translation and Introductory Research, koji sponzoriše Naučna fondacija Izraela. Januara 2014. godine knjiga dr Papa And Thou Shall Jest with Your Son: Judeo-Spanish Parodies on the Passover Haggadah dobila je prestižnu nagradu Ben-Cvi. Objavio je pedesetak članaka na deset jezika o različitim aspektima sefardske kulture i književnosti, kao i četiri beletristička dela – jedno na ladino i tri na srpskohrvatskom jeziku.

Detalji

Datum:
23. novembra
Vreme:
12:00 - 14:00
Web sajt
https://zoom.us/meeting/register/tJcuc-6vrjgqG9FwVdOItgD1obGc14gfVuHn

Mesto

Online

Organizator

IFDT