Naziv projekta: Ekološka (ne)pravda: projekat Jadar i litijumska groznica
Trajanje projekta: Januar 2025 – Decembar 2025.
Donator: „Fondacija Hajnrih Bel”
Okvir: CHCI Initiatives: Global Justice and Humanities Practices
Istraživači: Dr Zoran Erić, Dr Olga Nikolić, Dr Aleksandar Pavlović, Dr Aleksandra Bulatović
Projekat „Ekološka (ne)pravda: projekat Jadar i litijumska groznica” bavio se kontroverznim projektom Jadar u Srbiji kao studijom slučaja koja osvetljava preplitanje eksploatacije litijuma sa problemima ekološke degradacije, raseljavanja lokalnih zajednica i nedemokratskog upravljanja.
Projekat je spojio akademsko istraživanje, međunarodnu saradnju i javni angažman kroz dve ključne aktivnosti: internu istraživačku radionicu na Institutu za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu i međunarodni vebinar koji je okupio istraživače iz Srbije i zemalja suočenih sa sličnim projektima rudarenja litijuma, uključujući Čile, Argentinu, Portugal i Nemačku. Ovi događaji omogućili su komparativnu analizu ekstraktivističkih politika, upravljačkih okvira i oblika građanskog otpora, istovremeno smeštajući projekat Jadar u šire globalne obrasce ekološke nepravde.
Centralni rezultat projekta predstavlja objavljena dvojezična digitalna zbirka tekstova (na srpskom i engleskom jeziku), koja okuplja revidirane priloge proistekle iz obe radionice. Ova publikacija je pristupačan i interdisciplinaran resurs koji kritički razmatra eksploataciju litijuma iz filozofske, političke, društvene i ekološke perspektive. Dovođenjem u vezu međunarodnih studija slučaja sa analizama projekta Jadar, zbirka pokazuje da nepravde povezane sa rudarenjem litijuma nisu izolovani fenomeni, već su strukturno ukorenjene u globalnim ekstraktivističkim i neokolonijalnim logikama.
Publikacija je besplatno dostupna na internet stranicama CHCI-ja i Instituta za filozofiju i društvenu teoriju, čime je učinjena dostupnom istraživačima, aktivistima, donosiocima odluka, edukatorima i pogođenim zajednicama. U krajnjoj liniji, projekat doprinosi kritičkom promišljanju upravljanja prirodnim resursima i otvara puteve za demokratičnije, participativnije i ekološki pravednije budućnosti.