Istraživačka grupa za ekološke studije usmerena je na razvoj i povezivanje teorijskih pristupa i empirijskih istraživanja iz različitih disciplina poput filozofije, sociologije, antropologije, teorije umetnosti, studija nasleđa i drugih. Naš cilj je da doprinesemo razumevanju ekološko-društvenih transformacija i da otvorimo nove interpretativne okvire za analizu različitih aspekata aktuelne društveno-ekološke krize.

ekoloske.studije@ifdt.bg.ac.rs

NAJAVE

Nema događaja

Sve najave

VESTI

PUBLIKACIJE

Rudarenje litijuma i ekološka (ne)pravda (2025)

Istraživačka grupa za ekološke studije bavi se društveno-ekološkom krizom i njenim posledicama po ljude, druge vrste i životno okruženje. Razvija širok spektar kritičkih, teorijskih i empirijskih istraživanja, polazeći od uloge društvenih i humanističkih nauka da preispituju postojeće i nude alternativne društvene modele kao odgovor na ekološke katastrofe. Pristup grupe karakteriše transverzalno povezivanje različitih disciplina koje se bave ekološko-društvenim diskursima grupisanim u pet problemskih celina:

 

Kritičko-teorijski okviri
Obuhvataju političku ekologiju, studije ekstraktivizma, koncepte ekološke i klimatske pravde, kao i posthumanu teoriju. Ovi okviri proučavaju odnose moći, načine upravljanja i iskorišćavanja prirodnih resursa, postantropocentrični svet, kao i istorijske procese koji oblikuju savremene ekološke transformacije i društvene nejednakosti.

 

Društveno-kulturne dimenzije ekologije
Uključuju ekološku antropologiju, ekolingvistiku, ekofeminizam, ekološku filozofiju i teorije odrasta/post-rasta. Te oblasti istražuju kako se ekološke promene ugrađuju u ideologije, kulturne obrasce, načine života, rodne odnose, jezičke prakse, etičke okvire i društvene imaginacije, kao i mogućnost osmišljavanja i razvijanja alternativnih društveno-ekonomskih modela održivosti.

 

Građanske, aktivističke i umetničke prakse
Obuhvataju istraživanja ekoloških pokreta, lokalnih inicijativa, praksi zajedničkog delovanja, kao i umetničkih praksi koje se bave ekološkim problematikama. Ove oblasti proučavaju načine mobilizacije građana, delotvornost aktivističkih pokreta i globalnih mreža solidarnosti, kao i ulogu umetnosti u inspirisanju i kreiranju narativa društveno-ekoloških odnosa.

 

Ekologija prostora, infrastruktura i nasleđa
Bavi se prostornim planiranjem, infrastrukturnim sistemima, prirodnom i kulturnom baštinom, kao i uticajem urbanog razvoja i prostorne regulacije na životnu sredinu. Ključno pitanje je kako odluke u oblasti prostornog planiranja i infrastrukture oblikuju odnose između društva i prirodnog okruženja i formiraju dugoročne obrasce korišćenja i transformacije prostora.

 

Energetske tranzicije i lokalne rekonfiguracije
Bave se konkretnim društvenim, ekonomskim i kulturnim posledicama transformacija energetskih sistema i načinima na koje takve promene utiču na svakodnevni život lokalnih zajednica. Fokus je na tome kako energetska tranzicija menja lokalne odnose moći, stvara nove izazove u pristupu resursima, ali i otvara prostor za zajednička dobra, solidarnost, samoorganizaciju i regeneraciju zajednica.

Istraživačka grupa za ekološke studije nastoji da poveže stručnjake iz društvenih, humanističkih, prirodnih i tehničkih nauka na lokalnom i globalnom nivou sa ciljem izgradnje platforme za multidisciplinarni pristup izučavanju društveno-ekološke krize i podsticanju javnih rasprava o problemima životne sredine. Svoje aktivnosti istraživačka grupa realizuje kroz pisanje naučnih radova, zbornika i monografija, organizaciju predavanja, radionica, razgovora o knjigama, okruglih stolova, istraživačkih seminara i konferencija, razvoj dokumenata javne politike, obrazovnih i umetničkih programa, kao i sprovođenje nacionalnih i međunarodnih projekata.

Koordinatori:

Članovi/Članice:

  • Erić, Zoran (2025). “Eco-social Crisis and Arts”, In: Culture Innovation and the Green Economy: Towards A Sustainable Future in Europe, Biljana Mickov (ed.). London: Routledge Publishing, pp. 95-114.
  • Novakovic, Jelena (2025), „Growing Through Algorithms“, AM Journal 36, pp. 53−67.
  • Popović, Mirko, Vojvodić, Hristina, Milićević, Ivana (2025). “There and Back Again: Extractive Diplomacy, Rule of Law Deterioration and Lithium Rush in Serbia”, Belgrade: Friedrich-Ebert-Stiftung.
  • Rajković, I., & Vasiljević, J. (2025). Ghosts, Rewilded: Environmental Reverberations in the Balkans. East European Politics and Societies 39(4), 921-938.
  • Tomka, Goran, Višnja Kisić i Sanja Iguman Glušac (2025). „Od hlada do borbi: šta su ljudima više-nego-ljudi?”, U: Nina Mihaljinac i Sonja Jankov (ur.), Osnaživanje participacije u kulturi i arhitekturi: aktiviranje javnih resursa za i sa zajednicom. Beograd: Institut za pozorište, film, radio i televiziju – Fakultet dramskih umetnosti, str. 293–304.
  • Bougleux, Elena, Stéphanie Crabeck, Sanja Iguman & Albina Pashkevich. (2024). “Anthropogenic Landscapes, Industrial Heritage and Community Making: An Introduction”, In:  Stéphanie Crabeck, Elena Bougleux, Albina Pashkevich & Sanja Iguman (eds.), Mines and Water: Interpreting European Industrial Heritage in the Anthropocene. Lausanne: Peter Lang, pp. 9-28
  • Bougleux, Elena & Sanja Iguman (2024). “Aquatic Teaching Frameworks in the Anthropocene: Navigating for Natural and Cultural Heritage”, World Futures 80(8): 669–683.
  • Erić, Zoran (2024). „Globalni modeli ekstraktivizma: primeri kritičkih refleksija umetnika”, Život umjetnosti br. 115, str. 126-145.
  • Losoncz, Mark (2024). “Architecture in the Shadow of Catastrophe and Collapse”, Khōrein: Journal for Architecture and Philosophy 2, 2, pp. 99-121.
  • Bulatović, Aleksandra (2023). “Noise and well-being”. 14th ICBEN Congress on Noise as a Public Health Problem. International Commission on Biological Effects of Noise.
  • Erić, Zoran (2023). “The Role of Art and Cultural Institutions in the Global Eco-social Crises”, In: At the Edge of Climate Catastrophe: Art, Culture, Ecology and Policy Making in the 21st Century, Skopje: Lokomotiva – Centre for New Initiatives in Arts and Culture & Freedom Square, pp. 31-42.
  • Erić, Zoran (2023). „Kustoske strategije i institucionalne politike u vreme klimatskih promena”, U: Zeleni preokret: cirkularna ekonomija umetnosti i kulture, Čačak: Gradska biblioteka „Vladislav Petković Dis”, str. 73-88.
  • Bulatović, Aleksandra (2022). „Socijalno-ekološki pristup saradnji Srbije i Kosova” (Social Ecological Approach to Cooperation between Serbia and Kosovo), U: Filip Balunović, Belgzim Kamberi, Aleksandar Pavlović, Visar Ymeri (ur.), Kosovo – Srbija: drugačiji pristup (Kosovo – Serbia: The Other Approach). Priština: Institut za socijalne politike Musine Kokalari; Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd, str. 97–108.
  • Erić, Zoran (2022). „Ekološka pravda i umetnost”, U: Hristina Mikić & Biljana Mickov (ur.) Nova paradigma kreativne ekonomije, Novi Sad: Kulturni centar Miloš Crnjanski & Institut za kreativno preduzetništvo i inovacije, str. 78-95.
  • Iguman, Sanja (2021). “Urban rivers in Belgrade, Serbia. Radical transformations and illegal urban practices in a post-socialist capital”, Archivio antropologico mediterraneo 24(2): 1-18.
  • Nikolić, Olga, Petrović, Luka i Prodanović, Srđan (prir.) (2021). Otvoreni razgovori: kakvu životnu sredinu želimo? Beogad: Institut za filozofiju i društvenu teoriju.
  • Pupovac, Maja (2021). “First we need trust for justice to be ‘just’: A view on energy transition from the coal-impacted community of Lazarevac, Serbia”, Perspectives Southeastern Europe 9, pp. 27-31
  • Pupovac, Maja (2021). “A wake-up call for us all: Just transition attitudes and perceptions in the coal-affected community of Lazarevac, Serbia”, Climate Action Network (CAN) Europe, Brussels, Belgium

Ekološka (ne)pravda: projekat Jadar i litijumska groznica

Projekat „Ekološka (ne)pravda: projekat Jadar i litijumska groznica” bavio se kontroverznim projektom Jadar u Srbiji kao studijom slučaja koja osvetljava preplitanje eksploatacije litijuma sa problemima ekološke degradacije, raseljavanja lokalnih zajednica i nedemokratskog upravljanja.

23. Januar 2026.
DEŠAVANJA

NAJAVE

Nema događaja

Sve najave

VESTI

PUBLIKACIJE

Rudarenje litijuma i ekološka (ne)pravda (2025)

O GRUPI

Istraživačka grupa za ekološke studije bavi se društveno-ekološkom krizom i njenim posledicama po ljude, druge vrste i životno okruženje. Razvija širok spektar kritičkih, teorijskih i empirijskih istraživanja, polazeći od uloge društvenih i humanističkih nauka da preispituju postojeće i nude alternativne društvene modele kao odgovor na ekološke katastrofe. Pristup grupe karakteriše transverzalno povezivanje različitih disciplina koje se bave ekološko-društvenim diskursima grupisanim u pet problemskih celina:

 

Kritičko-teorijski okviri
Obuhvataju političku ekologiju, studije ekstraktivizma, koncepte ekološke i klimatske pravde, kao i posthumanu teoriju. Ovi okviri proučavaju odnose moći, načine upravljanja i iskorišćavanja prirodnih resursa, postantropocentrični svet, kao i istorijske procese koji oblikuju savremene ekološke transformacije i društvene nejednakosti.

 

Društveno-kulturne dimenzije ekologije
Uključuju ekološku antropologiju, ekolingvistiku, ekofeminizam, ekološku filozofiju i teorije odrasta/post-rasta. Te oblasti istražuju kako se ekološke promene ugrađuju u ideologije, kulturne obrasce, načine života, rodne odnose, jezičke prakse, etičke okvire i društvene imaginacije, kao i mogućnost osmišljavanja i razvijanja alternativnih društveno-ekonomskih modela održivosti.

 

Građanske, aktivističke i umetničke prakse
Obuhvataju istraživanja ekoloških pokreta, lokalnih inicijativa, praksi zajedničkog delovanja, kao i umetničkih praksi koje se bave ekološkim problematikama. Ove oblasti proučavaju načine mobilizacije građana, delotvornost aktivističkih pokreta i globalnih mreža solidarnosti, kao i ulogu umetnosti u inspirisanju i kreiranju narativa društveno-ekoloških odnosa.

 

Ekologija prostora, infrastruktura i nasleđa
Bavi se prostornim planiranjem, infrastrukturnim sistemima, prirodnom i kulturnom baštinom, kao i uticajem urbanog razvoja i prostorne regulacije na životnu sredinu. Ključno pitanje je kako odluke u oblasti prostornog planiranja i infrastrukture oblikuju odnose između društva i prirodnog okruženja i formiraju dugoročne obrasce korišćenja i transformacije prostora.

 

Energetske tranzicije i lokalne rekonfiguracije
Bave se konkretnim društvenim, ekonomskim i kulturnim posledicama transformacija energetskih sistema i načinima na koje takve promene utiču na svakodnevni život lokalnih zajednica. Fokus je na tome kako energetska tranzicija menja lokalne odnose moći, stvara nove izazove u pristupu resursima, ali i otvara prostor za zajednička dobra, solidarnost, samoorganizaciju i regeneraciju zajednica.

Istraživačka grupa za ekološke studije nastoji da poveže stručnjake iz društvenih, humanističkih, prirodnih i tehničkih nauka na lokalnom i globalnom nivou sa ciljem izgradnje platforme za multidisciplinarni pristup izučavanju društveno-ekološke krize i podsticanju javnih rasprava o problemima životne sredine. Svoje aktivnosti istraživačka grupa realizuje kroz pisanje naučnih radova, zbornika i monografija, organizaciju predavanja, radionica, razgovora o knjigama, okruglih stolova, istraživačkih seminara i konferencija, razvoj dokumenata javne politike, obrazovnih i umetničkih programa, kao i sprovođenje nacionalnih i međunarodnih projekata.

ČLANOVI/ČLANICE

Koordinatori:

Članovi/Članice:

PUBLIKACIJE
  • Erić, Zoran (2025). “Eco-social Crisis and Arts”, In: Culture Innovation and the Green Economy: Towards A Sustainable Future in Europe, Biljana Mickov (ed.). London: Routledge Publishing, pp. 95-114.
  • Novakovic, Jelena (2025), „Growing Through Algorithms“, AM Journal 36, pp. 53−67.
  • Popović, Mirko, Vojvodić, Hristina, Milićević, Ivana (2025). “There and Back Again: Extractive Diplomacy, Rule of Law Deterioration and Lithium Rush in Serbia”, Belgrade: Friedrich-Ebert-Stiftung.
  • Rajković, I., & Vasiljević, J. (2025). Ghosts, Rewilded: Environmental Reverberations in the Balkans. East European Politics and Societies 39(4), 921-938.
  • Tomka, Goran, Višnja Kisić i Sanja Iguman Glušac (2025). „Od hlada do borbi: šta su ljudima više-nego-ljudi?”, U: Nina Mihaljinac i Sonja Jankov (ur.), Osnaživanje participacije u kulturi i arhitekturi: aktiviranje javnih resursa za i sa zajednicom. Beograd: Institut za pozorište, film, radio i televiziju – Fakultet dramskih umetnosti, str. 293–304.
  • Bougleux, Elena, Stéphanie Crabeck, Sanja Iguman & Albina Pashkevich. (2024). “Anthropogenic Landscapes, Industrial Heritage and Community Making: An Introduction”, In:  Stéphanie Crabeck, Elena Bougleux, Albina Pashkevich & Sanja Iguman (eds.), Mines and Water: Interpreting European Industrial Heritage in the Anthropocene. Lausanne: Peter Lang, pp. 9-28
  • Bougleux, Elena & Sanja Iguman (2024). “Aquatic Teaching Frameworks in the Anthropocene: Navigating for Natural and Cultural Heritage”, World Futures 80(8): 669–683.
  • Erić, Zoran (2024). „Globalni modeli ekstraktivizma: primeri kritičkih refleksija umetnika”, Život umjetnosti br. 115, str. 126-145.
  • Losoncz, Mark (2024). “Architecture in the Shadow of Catastrophe and Collapse”, Khōrein: Journal for Architecture and Philosophy 2, 2, pp. 99-121.
  • Bulatović, Aleksandra (2023). “Noise and well-being”. 14th ICBEN Congress on Noise as a Public Health Problem. International Commission on Biological Effects of Noise.
  • Erić, Zoran (2023). “The Role of Art and Cultural Institutions in the Global Eco-social Crises”, In: At the Edge of Climate Catastrophe: Art, Culture, Ecology and Policy Making in the 21st Century, Skopje: Lokomotiva – Centre for New Initiatives in Arts and Culture & Freedom Square, pp. 31-42.
  • Erić, Zoran (2023). „Kustoske strategije i institucionalne politike u vreme klimatskih promena”, U: Zeleni preokret: cirkularna ekonomija umetnosti i kulture, Čačak: Gradska biblioteka „Vladislav Petković Dis”, str. 73-88.
  • Bulatović, Aleksandra (2022). „Socijalno-ekološki pristup saradnji Srbije i Kosova” (Social Ecological Approach to Cooperation between Serbia and Kosovo), U: Filip Balunović, Belgzim Kamberi, Aleksandar Pavlović, Visar Ymeri (ur.), Kosovo – Srbija: drugačiji pristup (Kosovo – Serbia: The Other Approach). Priština: Institut za socijalne politike Musine Kokalari; Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd, str. 97–108.
  • Erić, Zoran (2022). „Ekološka pravda i umetnost”, U: Hristina Mikić & Biljana Mickov (ur.) Nova paradigma kreativne ekonomije, Novi Sad: Kulturni centar Miloš Crnjanski & Institut za kreativno preduzetništvo i inovacije, str. 78-95.
  • Iguman, Sanja (2021). “Urban rivers in Belgrade, Serbia. Radical transformations and illegal urban practices in a post-socialist capital”, Archivio antropologico mediterraneo 24(2): 1-18.
  • Nikolić, Olga, Petrović, Luka i Prodanović, Srđan (prir.) (2021). Otvoreni razgovori: kakvu životnu sredinu želimo? Beogad: Institut za filozofiju i društvenu teoriju.
  • Pupovac, Maja (2021). “First we need trust for justice to be ‘just’: A view on energy transition from the coal-impacted community of Lazarevac, Serbia”, Perspectives Southeastern Europe 9, pp. 27-31
  • Pupovac, Maja (2021). “A wake-up call for us all: Just transition attitudes and perceptions in the coal-affected community of Lazarevac, Serbia”, Climate Action Network (CAN) Europe, Brussels, Belgium
JAVNI ANGAŽMAN
PROJEKTI

Ekološka (ne)pravda: projekat Jadar i litijumska groznica

Projekat „Ekološka (ne)pravda: projekat Jadar i litijumska groznica” bavio se kontroverznim projektom Jadar u Srbiji kao studijom slučaja koja osvetljava preplitanje eksploatacije litijuma sa problemima ekološke degradacije, raseljavanja lokalnih zajednica i nedemokratskog upravljanja.

23. Januar 2026.