ActiveLab

ActiveLab je interdisciplinarna istraživačka grupa koja istražuje i promoviše demokratske inovacije i učešće građana. Okuplja stručnjake i istraživače iz različitih oblasti, kao što su političke nauke, sociologija, antropologija, psihologija i komunikologija. Laboratorija je dizajnirana da omogući inovativna istraživanja koja imaju za cilj razumevanje, analizu i unapređenje demokratskih procesa i angažovanja građana.

Istraživački program ActiveLab-a je fokusiran na dve široke oblasti istraživanja. Članovi laboratorije istražuju participativne, agonističke i deliberativne oblike demokratije. Njeni istraživači su posebno zainteresovani da shvate kako novi modeli učešća građana mogu pomoći da se premosti jaz između donosilaca odluka i običnih građana i da ljudima daju veće pravo glasa u odlukama koje utiču na njihove živote. Pored fokusa na demokratske inovacije, značajan deo našeg istraživanja fokusiran je na različite oblike učešća građana u rasponu od politike protesta do uticaja društvenih pokreta i inicijativa zasnovanih na zajednici na političke procese. U svom istraživanju, članovi laboratorije koriste kvantitativne i kvalitativne metodologije koje im pomažu da u potpunosti shvate dve žarišne tačke istraživanja laboratorije.

Laboratorija organizuje seminare, radionice i konferencije koje okupljaju naučnike, kreatore politike, aktiviste i širu javnost kako bi razgovarali o novim idejama i razmenili najbolje prakse. ActiveLab ima veliko projektno iskustvo i saradnju sa evropskim centrima u istoj oblasti. Konačno, ActiveLab se snažno fokusira na domet, nastojeći da doprinese razvoju živahnijeg, inkluzivnijeg i participativnog prostora za građane Srbije, Zapadnog Balkana i šire.

Laboratorija je predvodila Erazmus+ mrežu Žan Mone – Aktivno građanstvo: promovisanje i unapređenje inovativnih demokratskih praksi na Zapadnom Balkanu, organizujući prve građanske skupštine u Srbiji. Projekat „Uzmi grad u svoje ruke: obrisi građanskog učešća“ osmišljen je da promoviše principe demokratije, sa posebnim osvrtom na modele građanske participacije na nivou lokalnih zajednica. ActiveLab je partner na projektu Horizons 2020 EnTrust: Enlightened trust: Ispitivanje poverenja i nepoverenja u upravu – uslovi, efekti i lekovi fokusirani na ispitivanje poverenja građana i nepoverenja u upravljanju, i Horizons Europe projekti Nets4Dem: Mreža mreža 4 Demokratija sa zadatkom da sastavi i profiliše korpus znanja o demokratskim inovacijama koji finansira EU.

Koordinator:

Sekretarka:

Članovi / Članice:

Spoljni saradnici / Spoljne saradnice:

Lončar Jelena (FPN)
Timotijević Jovana (Ministarstvo prostora)

2026.

• Anđelković, N. & Tepavac, T. 2026. Deliberative Policy (Sub)System: Institutionalising Deliberative Mini‐Publics Within the Policy Process. Politics and Governance, 14, Article 10673.
• Brojac, J., Šerek, J., Forstmeier, S., Đorđević, A., Ilić, V., Padoan, E., Štěpánková, L., Möbert, A., Masling, A., Marangoni, F. & Fikrlova, J. 2026. Building Trust in Governmental and Educational Authorities in Adolescence: A Comparison of Early, Middle, and Late Adolescents in Four European Countries. Journal of Youth and Adolescence, 55, 211-225.
• Fiket, I., Pudar Draško, G. & Vasiljević, J. 2026. Navigating Institutional (Dis)Trust: Perspectives of Democratic Social Movements and Effects on Cooperation with Institutions. In: Political Trust and Distrust in Governance: A Comparative Analysis in Times of Crisis (ed. C. Lahusen), 106-128. London: Routledge.
• Glušac, L. 2026. Sensory repression: The indiscriminate use of less-lethal weapons during public assemblies. Human Rights Law Review, 26(1), 1-18.
• Ohren, A., Lüning, E. C., Markov, Č. & Stearns, M. 2026. From efficiency to deliberation: Rethinking AI’s role in institutionalizing democratic innovations. Politics and Governance, 14, Article 10632.

2025.

• Baća, B. & Vasiljević, J. 2025. Being or Becoming Political? Performative Citizenship in Central and Eastern Europe. In: Rethinking Citizenship in Central and Eastern Europe (eds. N. Kolleck & I. P. Karolewski), 158-179. Bristol: Bristol University Press.
• Burazer, N., Vulović, M. & Vasiljević, J. 2025. Resetting the EU’s Approach to Serbia: Lessons from the 2024–25 Protests. Belgrade: BiEPAG.
• Bursać, D. 2025. The phantom menace: A new perspective on right-wing parties in Serbia. In: New Divisions, Struggles and Solidarities in South East Europe (eds. V. Backović & A. Marković), 33-52. Beograd: Sociološko naučno društvo Srbije.
• Bursać, D. & Vučićević, D. 2025. Electioneering strategies in the hybrid regime: Another regular snap election in Serbia. New Perspectives, 33(1), 64-76.
• Ćeriman J. 2025. Women, Ethnicity, and Peacebuilding: A Case Study of the Councils of National Minorities in Serbia. Nationalities Papers, online first.
• Đorđević, A., Fikrlová, J., Ćeriman, J., Padoan, E. & Štěpánková, L. 2025. Affective and Cognitive Dimensions of Building Interpersonal and Political Trust in Adolescence: A Qualitative Study. Youth & Society, 57(7), 1325-1345.
• Glušac, L. 2025. Norm Compliance and International Status: National Human Rights Institutions in Domestic and Global Politics. Politics and Governance, 13, Article 8879,
• Ilić, V. & Spasojević, D. 2025. Who does (not) vote in Serbia? Vienna: Friedrich Ebert Stiftung
• Išpanović, I. 2025. The Double-edged Sword of Digital Technologies: Exploring Precarious Work and Life in Serbia’s Local Newsrooms. The Political Economy of Communication, 11(2), 43-57.
• Jović, N. & Bursać, D. 2025. Voting after Transition: Political Preferences of Serbia’s Transitional Losers. Philosophy and Society, 36(2), 501-518.
• Milićević, I. 2025. Borderland Narratives and Regional Identity: The Role of Security Stereotypes in Shaping Discourses on EU Enlargement in the Western Balkans. Contemporary Southeastern Europe, 12(1), 87-105.
• Milićević, I. 2025. Evropski identitet i politika proširenja EU: Između temeljnih vrednosti i zajedničke spoljne i bezbednosne politike. In: Evropske vrednosti: Između osporavanja i afirmacije (eds. I. Radić Milosavljević, J. Simentić Popović & M. Krstić), 167-180. Beograd: Fakultet političkih nauka.
• Milovanović, A. 2025. Empathy as a Cultural Process: A Critical Analysis of the Phenomenon of Empathy Through Socio-Cultural Psychology. Culture & Psychology, online first.
• Ninković Slavnić, D., Ilić, V., Išpanović, I. & Kleut, J. 2025. Serbian audiences’ news consumption and choosing sides in the Russia-Ukraine war. Contemporary Southeastern Europe, 12(2), 169-188.
• Rajković, I. & Vasiljević, J. 2025. Ghosts, Rewilded: Environmental Reverberations in the Balkans. East European Politics and Societies, 39(4), 921-938.
• Spasojević, D. & Ilić, V. 2025. Who does (not) have a seat in the Serbian Parliament? Vienna: Friedrich Ebert Stiftung.
• Ševo, A. 2025. Global Influence of the Contemporary American Far Right: A Case Study of Serbia. Journal of Right-Wing Studies, 3(1), 129-159.
• Varda, M. & Anđelković, N. 2025. The Great Invigilator: Is Interference over Polities Ever Justified? Philosophy and Society, 36(3), 743-760.
• Vasiljević, J., Fiket, I., Đorđević, A. & Štěpánková, L. 2025. The Role of Bureaucratic Procedures and ‘Caring Professionals’ in Fostering User Trust: Evidence from Serbia and the Czech Republic. Social Policy and Society, 24(4), 656-668.
• Vasiljević, J., Radovanović, B. & Nikolić, S. 2025. Izazovi u izgradnji baze podrške među organizacijama građanskog društva Srbije: nalazi kvalitativnog istraživanja. Sociologija 67(2), 213-238.
• Vučićević, D. & Bursać, D. 2025. Voting Local? Electoral Rules and Geographical Representation in Europe. Representation, 61(2), 163-187.
• Žikić, S. & Markov, Č. 2025. Podcasting in Serbia: Podcasters’ perspectives on emerging roles, practices, and functions. Media and Communication, 13, Article 9050.

2024.

• Altiparmakov, N., Ugrinov, S. & Lakićević, I. 2024. Poreska reforma u Crnoj Gori iz 2022. godine – činjenice, zablude i paralele sa Srbijom. In: Ekonomski rast i ekonomska stabilnost (ed. M. Arsić), 11-27.
• Dursun-Özkanca, O. & Glušac, L. 2024. Forming Connections between Security Sector Reform and Sustainable Development: The Potential of the Human Security Paradigm. Journal of Regional Security, 19(1), 7-27.
• Đorđević, A. 2024. Social Identification as Representation, Construction, or Subjective Experience: Ontological Frictions in Psychology and Lessons from Social Ontology. In: New Perspectives on the Ontology of Social Identities (eds. A. Arango & A. Burgos), 168-190. London: Routledge.
• Fiket, I., Pudar Draško, G. & Ilić, V. 2024. The pandemic in illiberal democracies: challenges and opportunities for social movements in Serbia. Southeast European and Black Sea Studies, 24(1), 79-100.
• Fiket, I., Pudar Draško G. & Vasiljević J. 2024. Norming Participatory Practices of Movement Parties in Southeast Europe. In: Participatory Democratic Innovations in Southeast Europe: How to Engage in Flawed Democracies (eds. I. Fiket, Č. Markov, V. Ilić & G. Pudar Draško), 195-213. London: Routledge.
• Ilić, V. 2024. Orbán and Vučić: from Disparate Beginnings to Shared Values. In: Civic and Uncivic Values in Hungary: Value Transformation, Politics, and Religion (eds. S. P. Ramet & L. Kürti), 146-164. London: Routledge.
• Ilić, V. & Markov, Č. 2024. Political Participation in Southeast Europe: A Scoping Review. In: Participatory Democratic Innovations in Southeast Europe: How to Engage in Flawed Democracies (eds. I. Fiket, Č. Markov, V. Ilić & G. Pudar Draško), 58-88. London: Routledge.
• Milovanović, A., Bjelogrlić, A. & Jovičić, A. 2024. SHAALA-22: Construction and Validation of the New Academic Self-Handicapping Scale. Inovacije u nastavi, 37(2), 1-18.

2023.

• Balunović, F. 2023. Beda ljudskih prava: Desnica, pandemija i nauka kao novo polje politicke borbe. Beograd: Fakultet za medije i komunikacije.
• Balunović, F. 2023. Opozicioni aktivizam poznatih ličnosti u Srbiji 2017-2021. Kritika: časopis za filozofiju i teoriju društva, 4(1), 25-48.
• Branković, M., Budžak, A., Tulić, N. & Janković, J. 2023. Effects of experimentally induced self-affirmation on the openness to meat reduction and alternative protein sources. Frontiers in Psychology, 14, Article 1021891.
• Bursać, D. 2023. Faktori teritorijalne reprezentativnosti u zatvorenom proporcionalnom izbornom sistemu: slučaj Republike Srbije. Politička revija, 77(3), 11-28.
• Bursać, D. & Radujko, D. 2023. Spatial Distance and Representation in Closed PR List: Revisiting the U-Curve Argument. Politics in Central Europe, 19(3), 471-486.
• Ćeriman, J. 2023. Can National Councils of National Minorities Be Effective Channels for Greater Political Participation of Women from National Minority Communities in Serbia? Skopje: University American College Skopje (UACS).
• Ćeriman, J., Ilić, V. & Đorđević, A. 2023. „Trust, but Verify”: Constructing Trust and Distrust during the COVID-19 Pandemic in Serbia. In: EnTrust: Enlightened Trust: An Examination of Trust and Distrust in Governance – Conditions, Effects and Remedies, 199-226.
• Fiket, I. 2023. Citizens’ assemblies at supranational level: Addressing the EU and global democratic deficit. In: De Gruyter Handbook of Citizens’ Assemblies (eds. M. Reuchamps, J. Vrydagh & Y. Welp), 197-209. Oldenbourg: De Gruyter.
• Fiket, I., Ilić, V., Markov, Č. & Pudar Draško, G. 2023. How to run a deliberative mini-public in a hybrid regime? Belgrade: IFDT.
• Fiket, I., Pudar Draško, G. & Urošević, M. 2023. Anti-politics as ‘culture of rejection’: the case of Serbia. Patterns of Prejudice, 56(4-5), 279-296.
• Fiket, I. & Spasojevic, D. 2023. Opposition in Serbia: oppression, delegitimization and extra-institutional engagement. In: The legal and political conditions of opposition parties in Central and Eastern Europe. An overview (eds. S. Baldin & A. Di Gregorio), 205-231. Trieste: EUT.
• Ilić, V. 2023. Serbia’s Energy Dilemma: Navigating Geopolitical Tensions, Russian Ownership, and the Path to Renewable Transition. Belgrade:BiEPAG.
• Ilić, V., Pavićević, G. & Mihailović, V. 2023. Protesti protiv nasilja: Istraživanje javnog mnjenja i stavova učesnika protesta. Beograd: CRTA.
• Kleut, J., Ninković Slavnić, D., Ilić, V. & Išpanović, I. 2023. Izveštaj o digitalnim vestima – Srbija. Novi Sad: Nezavisno društvo novinara Vojvodine.
• Markov, Č. 2023. „Da, vredi boriti se“: Kako aktivisti u Srbiji obezbeđuju pažnju javnosti u digitalnom okruženju. Kritika: časopis za filozofiju i teoriju društva, 4(1), 3-24.
• Markov, Č. & Đorđević, A. 2023. Becoming a Target: Journalists’ Perspectives on Anti-Press Discourse and Experiences with Hate Speech. Journalism Practice, 18(2), 283-300.
• Schermer, J. A., Branković, M., Čekrlija, Đ., MacDonald, K. B., Park, J., Papazova, E., Volkodav, T., Iliško, D., Wlodarczyk, A., Kwiatkowska, M. M., Rogoza, R., Oviedo-Trespalacios, O., Khanh Ha, T. T., Kowalski, C. M., Malik, S., Lins, S., Navarro-Carrillo, G., Aquino, S., Doroszuk, M., Riđić, O., Pylat, N., Özsoy, E., Tan, C., Mamuti, A., Ardi, R., Jukić, T., Uslu, O., Martinez Buelvas, L., Liik, K. & Kruger, G. 2023. Loneliness and vertical and horizontal collectivism and individualism: A multinational study. Current Research in Behavioral Sciences, 4, Article 100105.
• Vasiljević, J. 2023. A Crisis of Political Solidarity in the European Union and the Western Balkans: Reactive vs. Institutional Solidarity. Southeastern Europe, 46(3), 225-247.
• Vučićević, D. & Bursać, D. 2023. Ko šalje novac kući? Fiskalne posledice teritorijalne reprezentativnosti Narodne skupštine. Politička misao, 81(3), 29-49.

Medijski nastupi

• Dejan Bursać je govorio za N1 o lokalnim izborima u Srbiji
• Tara Tepavac je govorila za Insajder televiziju o bojkotu Narodne skupštine
• Andrej Ševo je učestvovao u emisiji Insajder televizije o odnosima Srbije i SAD
• Nemanja Anđelković je govorio o studentskom pokretu u Srbiji u podkastu Zvuk misli
• Jelena Vasiljević je učestvovala u emisiji Insajder televizije o građanskim protestima u Srbiji
• Dejan Bursać je pisao za Balkan Insight o mogućnosti vanrednih parlamentarnih izbora u Srbiji
• Andrej Ševo je pisao za Peščanik o lustraciji
• Dejan Bursać je učestvovao u emisiji Insajder debata o lokalnim izborima
• Luka Glušac je govorio za Insajder televiziju o delovanju pripadnika sektora bezbednosti tokom protesta u Srbiji
• Vujo Ilić je učestvovao u emisiji N1 o predlogu o obaveznom glasanju u zemljama regiona
• Tara Tepavac je učestvovala u emisiji Marker na na Insajder televiziji o stanju demokratije u Srbiji
• Ivana Milićević je pisala za Peščanik o Rezoluciji Evropskog parlamenta o represiji u Srbiji
• Irena Fiket je pisala za Radar o korupciji u Srbiji
• Luka Glušac je pisao za Balkan Insight o represiji nad demonstrantima u Srbiji
• Vujo Ilić je pisao za Peščanik o klasnom aspektu podrške protestima
• Tara Tepavac je učestvovala u emisiji Marker na Insajder televiziji o protestima i skupštini
• Vujo Ilić je dao izjavu za The New York Times o političkom kontekstu projekta Generalštab
• Jelena Vasiljević je učestvovala u emisiji Marker o protestima u Srbiji
• Vujo Ilić je govorio u podkastu The Political Dispatch
• Ivan Lakićević je objavio autorski tekst „Šta nas više košta – protesti ili korupcija?“ u dnevnom listu Danas
• Aleksandar Milovanović je učestvovao na televiziji Nova S
• Jelena Vasiljević je učestvovala u emisiji Insajder televizije o građanskom aktivizmu u kontekstu protesta u Srbiji
• Nevena Mijatović je govorila o istraživanju percepcije mladih o devedesetim na Insajder televiziji
• Ivan Lakićević je učestvovao u emisiji Newsmax Balkans o ekonomskoj politici američke administracije
• Vujo Ilić je dao intervju za portal Válasz Online o paralelama između Mađarske i Srbije
• Jelena Vasiljević je dala intervju za Eteron o građanskim protestima u Srbiji

Akademski angažman

• Gazela Pudar Draško je održala predavanje o protestnom pokretu u Srbiji na Univerzitetu u Mičigenu
• Jelena Vasiljević je govorila na webinaru „A European Spring? – What the protests are about“
• Čedomir Markov je učestvovao u diskusiji „Media Capture and Cultural Polarisation“ na Univerzitetu u Varšavi
• Čedomir Markov je učestvovao u radu građanske skupštine „Kako spriječiti partitokratiju i političko zapošljavanje?“ u Podgorici

Ostalo

• Vujo Ilić je izabran za člana Komisije za reviziju, verifikaciju i kontrolu tačnosti i ažuriranja biračkog spiska
• Nevena Mijatović jedna je od 10 dobitnica globalnog granta koji dodeljuje Međunarodno društvo za političku psihologiju